dinsdag 28 april 2020




A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

REGISTER
A

GELIJKENIS: HET OEUVRE VAN BEELDEND KUNSTENAAR JAAP KRONEMAN

foto Alphons ter Avest
foto Alphons ter Avest

Categorie: beschouwing/Onderwerp: het werk van beeldend kunstenaar Jaap Kroneman/Auteur: Peter Nijenhuis


Het schijnt dat het gezin waarin Jaap Kroneman (1968) opgroeide eens per maand met de auto van zijn woonplaats Roermond naar Amsterdam reisde om in het Stedelijk Museum een tentoonstelling te bekijken. De drijvende kracht achter deze uitstapjes was Jaap Kronemans moeder, een liefhebster van kunst die belang hechtte aan Jaaps esthetische opvoeding. Ze vond die zelfs belangrijker dan zijn tegenvallende schoolprestaties, waar Jaap Kronemans vader zich nog wel eens druk over wilde maken.

Wie zich het Amsterdamse Stedelijk Museum van de jaren zeventig herinnert, weet dat dit een bolwerk was van het modernisme en de naoorlogse avant-garde. De collectie en de tentoonstellingen lieten daarover geen twijfel bestaan. Zelfs het gebouw, met de Sandbergvleugel, de krakende parketvloeren, kamerplanten en zijn karig ingerichte kantine met terras en tuin, leek dat uit te ademen. Werd de jonge Jaap Kroneman hier gevormd en is dat op een of andere manier nog steeds op te maken uit zijn werk? Daar lijkt het niet op, althans als je bij het Stedelijk Museum Amsterdam in de eerste plaats denkt aan voor- en naoorlogse abstracte formalisten.

 

 




 

 

 







Formele kwesties, zoals het onderzoek van het eigen artistieke medium, het ontwikkelen van de vorm of een eigen handschrift, staan in het werk van Jaap Kroneman niet centraal. Abstract is het werk van Jaap Kroneman evenmin, al kun je het ook weer geen zuivere figuratie noemen, maar daarover later meer. Jaap Kronemans oeuvre is omvattend en bestaat uit objecten, afbeeldingen, schilderijen, teksten, grafische uitingen zoals het op wanden geprojecteerde broeierig- enigmatische woord 'girl', gebeurtenissen die lijken op modepresentaties en optredens achter de piano van Jaap Kroneman zelf. Kronemans oeuvre is kortom hybride, hoewel er sprake is van een aantal thema's. Daartoe behoren metselwerk, sporttoestellen, de prop, de lijn en in het verlengde daarvan de draad en het snoer, de piano en de vleugel. Er zijn ook eenlingen zoals het altijd veranderende schilderij en het universumkoekje, een polyester object dat je zowel voor een koekje als een sterrenhemel zou kunnen aanzien, ook al is het qua schaal net iets te groot voor een koekje en te klein voor de sterrenhemel. Al die thema's en werken zijn op verschillende manieren uitgevoerd. De eentoonspiano uit 2006 is keurig en ambachtelijk geconstrueerd en vormgegeven. De vleugel gemaakt van verkleurd matrassenschuim, eveneens uit 2006, is daarentegen een vod, hoewel nu juist dat wellicht het aansprekende is. Je zou in dit kader nog meer kunnen noemen. Neem bijvoorbeeld de tegenstelling tussen het ambachtelijke houtsnijwerk van Kronemans afgebrande lucifers en zijn geïmproviseerde, op een stapel projectstoelen en twee houten schragen rustende 'flipperkast' of zijn doorzichtige afvalzakken met nagemaakte restmaterialen. De kwestie lijkt me na deze voorbeelden echter wel duidelijk. Jaap Kronemans oeuvre bestaat uit een reeks tot vorm gebrachte ideeën of invallen. Die ideeën lijken idiosyncratisch en paradoxaal. De poëzie van een vleugel, een instrument dat behoort tot de wereld van de hoge kunst, gemaakt van een geluiddempend materiaal als matrassenschuim zal niemand ontgaan. Een piano met slechts één snaar, die door het ontbreken van andere snaren nooit uit de toon kan vallen, lijkt echter een eigenaardige cerebrale oefening met voor de muziek fnuikende gevolgen. Niettemin zijn het deze ideeën, hoogst waarschijnlijk in combinatie met wat er toevallig aan materialen of budget voor handen was, die de vorm van het werk bepaalden.


 


 


Op grond van het laatste zou je Jaap Kroneman kunnen vergelijken met Nederlandse conceptuele kunstenaars uit de jaren zestig en zeventig als Jan Dibbets, Marinus Boezem, Wim T. Schippers en Ger van Elk. Voor hen gold immers ook dat het idee de vorm bepaalde. Het lijkt me echter sterk dat Jaap Kroneman dat al als kind tijdens de uitstapjes van de familie oppikte, bijvoorbeeld tijdens de solo-expositie van Ger van Elk die eind 1974 en begin 1975 in het Stedelijk Museum Amsterdam plaatsvond.[1] Een voorkeur voor een conceptuele benadering moet Jaap Kroneman later hebben ontwikkeld toen hij eind jaren tachtig en begin jaren negentig studeerde aan de Arnhemse kunstacademie. Door de bepalende rol die gelijkenis, herkenning en tweeslachtigheid in zijn werk zijn gaan spelen, is Kronemans benadering ook niet echt te vergelijken met die van de genoemde conceptuele kunstenaars.

zaterdag 25 januari 2020

DE ONUITSTAANBARE JAAP KRONEMAN IN COLLECTIE DE GROEN

Categorie: recensie tentoonstelling Jaap Kronenman  Monkey on a donkey paintings on the wall, tot en met 3 mei 2020 in Collectie De Groen Arnhem / Auteur: Peter Nijenhuis 25 januari 2020

Er hing op vrijdag 17 januari 2020 – de dag van de opening van Jaap Kronemans tentoonstelling in Collectie De Groen – nogal wat vocht in de lucht. Tegen een uur of vijf in de namiddag waren aan de horizon de wolken richting aarde gezakt. De grote grijze wattenmuur werd aan de bovenrand rood beschenen door de ondergaande zon. In de schemering leken de bomen van park Presikhaaf plat als drukwerk en het mat rode fietspad oogde glanzend zwart. Boven de Gelderse hoofdstad was sprake van een feeërieke atmosferische constellatie. Ergens in mij sloeg een hamertje een grondtoon van verwachting aan. Een betere gestemdheid voor de tentoonstelling van Jaap Kroneman verderop, in de binnenstad, was er denk ik niet. Maar was dat genoeg om de betekenis ervan deelachtig te worden?

Het was druk in de tentoonstellingsruimtes van Collectie De Groen. In het openingswoord van Peter Jordaan, waarvoor ik te laat was, maar dat was na te lezen in een gratis uitgereikte folder, werden de doeken van Jaap Kroneman omschreven als werken zonder 'voorstelling en betekenis'. Dat is nogal een uitspraak. Hoe moet je je dat voorstellen en waar zou het in het geval van de tentoongestelde vijftien, uitsluitend in zwart en wit uitgevoerde doeken, in kunnen schuilen?